GÜNCEL

�HD Amed �ubesi raporunu aç�klad�: 2025'te Kürdistan'da 2 bin 671 hak ihlali

AMED
27 Mart 2026 Cuma

�HD Amed �ubesi, 2025 y�l� Kürdistan kentlerinde ya�anan hak ihlalleri raporunu aç�klad�. Bölgede en az 2 bin 671 hak ihlalinin tespit edildi�i belirtilerek ihlallerin sistematik bir hal ald��na dikkat çekildi.

�nsan Haklar� Derne�i (�HD) Amed �ubesi, Kürdistan'da 2025 y�l� içinde ya�anan hak ihlallerine ili�kin raporunu aç�klad�. "Do�u ve Güneydo�u Anadolu Bölgesi 2025 Y�l� �nsan Haklar� �hlalleri" ad�yla düzenlenen rapor, �HD Amed �ubesi'nde düzenlenen bas�n toplant�s�yla aç�kland�. Raporun de�erlendirme k�sm�n� �HD Amed �ube Ba�kan� Ercan Y�lmaz okurken, bilançosunu ise �HD Bölge Temsilcisi Tahir Saçakl� okudu.

2025 y�l�nda bölgede ya�anan hak ihlallerinin münferit olaylar olmaktan ziyade belirli alanlarda yo�unla�arak süreklilik gösterdi�i ve sistematik bir hal ald��n�n belirtildi.

Özellikle toplant� ve gösteri yürüyü�ü hakk�n�n keyfi idari kararlarla s�n�rland�r�ld��na dikkat çekilen raporda, muhalif siyasetçiler ve hak savunucular�na yönelik soru�turma ve tutuklamalar�n bölgede temel hak ve özgürlüklerin korunmas�na ili�kin esasl� sorunlar�n devam etti�ini gösterdi�ine yer verildi.

'�ÜPHEL� ÖLÜMLER SORU�TURULMALI'
2025 y�l� içerisinde meydana gelen ya�am hakk�na yönelik ihlallerde "yarg�s�z infaz iddialar�", "hapishanelerde ya�anan ölümler" ve "resmi hata veya ihmal sonucu meydana gelen ölümler" gibi kategorilerde ya�am hakk� ihlallerinin farkl� biçimlerde sürdü�ünün belirtildi�i raporda, "Bunun yan� s�ra ku�kulu ölümler ve intihar iddialar�n�n her geçen y�l artmas� bu vakalar�n etkili biçimde soru�turulmas� gerekti�ini bir kez daha ortaya koymaktad�r" denildi.

Ya�am hakk�na yönelik ihlallerin yaln�zca do�rudan �iddet olaylar�yla s�n�rl� olmad��n�, i� kazalar� sonucu meydana gelen ölümler ve yaralanmalara da dikkat çekildi.

'��KENCE, TEHD�T, AJANLIK DAYATMASI'
Kamu görevlileri taraf�ndan halka yönelik hapishanelerde, gözalt� merkezlerinde ve gözalt� yerleri d��nda i�kence, kötü muamele ve onur k�r�c� davran��larda bulunuldu�unu tespit edildi�i raporda, �u ifadeler yer ald�: "Bunun yan� s�ra y�l içerisinde çok say�da yurtta��n kendisini kamu görevlisi olarak tan�tan ki�ilerce kaç�r�larak tehdit edildi�i ve ajanl�k dayatmas�yla kar�� kar��ya kald�� gibi ciddi iddialar da rapor kapsam�na girmi�tir."

EN AZ 588 GÖZALTI, 83 TUTUKLAMA
2025 y�l� içerisinde ki�i özgürlü�ü ve güvenli�i hakk�na yönelik ihlallerin yo�un biçimde devam etti�ini belirtildi�i raporda, �unlara yer verildi: "Bölge kentlerinde en az 588 yurtta� gözalt�na al�nm��, bunlar�n en az 83'ü tutuklanm��t�r. Ayn� süreçte çok say�da ev bask�n� gerçekle�tirilmi� ve soru�turmalar kapsam�nda birçok yurtta��n özgürlü�ü k�s�tlanm��t�r. Bu uygulamalar ço�u zaman ifade özgürlü�ü kapsam�nda de�erlendirilmesi gereken faaliyetler nedeniyle gerçekle�mi�tir.

HAP�SHANELER
Geride b�rakt��m�z y�l boyunca tutsaklara yönelik hak ihlalleri �iddetini art�rarak sürmü�tür. Tutsaklar�n istekleri d��nda ba�ka cezaevlerine sevk edilmesi, sa�l�k hizmetlerine eri�imde ya�anan sorunlar, haberle�me ve sosyal etkinlik haklar�n�n engellenmesi gibi birçok konuda sistematik ihlaller tespit edilmi�tir.

KADINA YÖNEL�K ��DDET
Kad�nlara yönelik �iddet ve kad�n cinayetleri 2025 y�l�nda da devam etmi�tir. Bölge genelinde çok say�da kad�n aile içi �iddet sonucu ya�am�n� yitirmi� veya yaralanm��t�r. Ayn� �ekilde çocuklara yönelik istismar ve �iddet vakalar� da rapor kapsam�nda tespit edilmi�tir. Kad�nlar�n ve çocuklar�n maruz kald�� bu ihlaller, toplumsal cinsiyet e�itsizli�inin ve yetersiz koruma politikalar�n�n sonuçlar� olarak de�erlendirilmelidir.

EN AZ 2 B�N 671 �HLAL
2025 y�l� kapsam�nda yapm�� oldu�umuz izleme, de�erlendirme ve raporlama verileri birlikte de�erlendirildi�inde bölgede en az 2 bin 671 insan haklar� ihlali tespit edilmi�tir. Bu tablo, hak ve özgürlüklerin korunmas�na ili�kin köklü ve yap�sal sorunlar�n varl��n� ortaya koymaktad�r."

'TOPLUMUN TÜM KES�M� SÜRECE DAH�L ED�LMEL�'
Raporun sonuç k�sm�nda ise �unlara yer verildi: "Sonuç olarak; yürütülmekte olan çözüm süreci, Türkiye'de uzun y�llard�r devam eden çat��mal� dönemin sona erdirilmesi bak�m�ndan önemli bir imkan sunmakla birlikte; sürecin �effaf, kat�l�mc� ve hukuki güvencelere dayal� bir biçimde ilerlemesi büyük önem ta��maktad�r. �nsan haklar�na dayal� bir bar��n tesis edilebilmesi için demokratikle�me yönünde somut ad�mlar�n at�lmas�, geçmi�te ya�anan a��r hak ihlalleriyle yüzle�ilmesi ve toplumun tüm kesimlerinin sürece dahil edilmesi gerekmektedir."

B�LANÇO DETAYLARI
Rapora göre bölgede ya�am hakk�na yönelik ihlaller �u �ekilde: Polis taraf�ndan öldürülen 2, yaralanan 4; gözalt�nda ölüm 1; hapishanelerde 12 ölüm; resmi hata ve ihmal sonucu 6 ölüm, 317 yaral�; silahl� çat��malarda 19 güvenlik görevlisi, 27 silahl� militan ya�am�n� yitirdi. Toplamda 73 ölü 338 yaral�.

KADINLARIN YA�AM HAKKI �HLALLER�
Kad�nlar�n ya�am haklar�na dair ihlaller bilançosunda ise aile içi �iddete u�rayan kad�n say�s� 42. 2 kad�n intihar olmak üzere 33 kad�n ya�am�n� yitirdi.

Ki�i özgürlü�ü ve güvenli�ine yönelik ihlallerde ise 8'si çocuk 588 ki�i gözalt�na al�nd�. 6's� çocuk 81 ki�i ise tutukland�. 24 dü�ünce ve ifade özgürlü�ü ihlali ya�an�rken, 174 ki�iye 54 soru�turma aç�ld�. 45 ki�iye ise 13 dava aç�ld�.

TUTSAKLARA YÖNEL�K �HLALLER
Sevk uygulamalar� s�ras�nda 16, sa�l�k hakk� noktas�nda 19, haberle�me vb. 3, sosyal etkinlik vb alanlarda ise 5 ihlal ya�and�. 5 tutsa�a soru�turma aç�ld�. 18 tutsa��n tahliyesi engellendi.

Ayr�mc�l�k ve di�er hak ihlalleriyle birlikte toplamda 2 bin 671 ihlal yer ald�.

�HD Amed �ubesi raporunu aç�klad�: 2025'te Kürdistan'da 2 bin 671 hak ihlali

�lgili Haberler